donderdag, 15 maart 2018

Journalist Ynske Boersma reisde met steun van het Postcode Loterij Fonds naar de Colombiaanse provincie La Guajira, waar Latijns-Amerika´s grootste steenkoolmijn El Cerrejón zowel de watervoorziening als de gezondheid van inheemse gemeenschappen in het gebied in gevaar brengt. Steenkool waarmee onze Nederlandse elektriciteitscentrales deels draaiende worden gehouden.

Niet alle mijnbouwbedrijven ontvangen journalisten met open armen. Tijdens mijn reportage over Barrick Gold´s goudmijn Veladero in Argentinië kwam ik niet verder dan de door het leger bewaakte toegangsweg, op 150 kilometer afstand van de mijn. En een collega in Venezuela werd onlangs nog hardhandig in een cel gegooid toen hij het waagde een paar vragen te stellen over mijnbouw aldaar.

Hoe anders is steenkoolmijn El Cerrejón in de Colombiaanse provincie La Guajira, eigendom van de mijnbouwgiganten Glencore, BHB Billiton en Anglo-American. Wanneer ik hen verzoek om een bezoek aan de mijn en een interview naar aanleiding van mijn reportage over milieu- en gezondheidsproblemen in de omgeving van de mijn, krijg ik dezelfde dag nog een uitnodiging binnen. El Cerrejón, Responsible Mining Company, ontvangt gráág journalisten.

En zo sta ik op een bloedhete donderdagochtend om half acht aan de poort van de grootste steenkoolmijn van Latijns-Amerika, waar een PR-vrouw me verwelkomt en me een paar rubberlaarzen, een beschermbril en een helm in de handen drukt. Een pick-up met chauffeur staat al klaar voor de rondleiding. Catalina, mijn PR-vrouw, heeft een programma van maar liefst acht uur voor mijn bezoek voorbereid. Ze heeft aan alles gedacht, van een koelbox met water tot een fruitmand op de achterbank.

De tour voert ons langs alle projecten waar het bedrijf zich graag mee doet voorkomen als Responsible Mining Company. Naar de onlangs verplaatste rivierbedding om ruimte te maken voor een mijnput, waar de opzichter vertelt dat ze de natuur verrijken door meer bomen te planten dan dat ze weghaalden. Dat ze met het delven van steenkool onder de oorsponkelijke bedding van de rivier het complete grondwatersysteem verwoesten, vertelt hij er niet bij. Of het herbebossingsproject, waar de bergen rotsafval zijn bedekt met een weelderig groen. Dat onder die afvalbergen giftige metalen naar het bodemwater lekken, en dat het ecosysteem voorgoed is verwoest, vertelt Cerrejón er niet bij. Of de opzichter die me probeert te overtuigen dat het heus wel meevalt met de luchtvervuiling, terwijl grote stofwolken opstijgen uit de mijnput, en na een uur mijn ogen vol zwarte prut zitten, de beschermbril ten spijt.

Tijdens de drie uur durende lunch met een achttal managers van alle afdelingen, krijg ik vooral ontwijkende antwoorden op mijn vragen. De longklachten van de omwonenden? Dat komt omdat ze met houtvuur koken. De vervuiling van de rivier? Door illegale zandmijnbouw en bomenkap. Rivieren drooggevallen? Hooguit een paar ´winterstroompjes,´ zoals beken hier heten. Excessief watergebruik voor de steenkoolwinning? De rijst- en oliepalmproducenten gebruiken nog meer.

Ze lijken er zelf in te geloven, maar mij kunnen ze niet overtuigen van het maatschappelijk verantwoorde van hun mijnbouwbedrijf. De verwoesting die steenkoolwinning hier in de omgeving achterlaat, is weinig responsible te noemen.

Lees ook de eerste blog die Ynske Boersma schreef over haar reis naar Colombia