dinsdag, 13 november 2018

Mede dankzij steun van ons Postcode Loterij Fonds voor journalisten reisde Frauke Decoodt naar El Salvador om een reportage te maken over de strengste abortuswetten ter wereld. In deze blog beschrijft ze de (soms moeizame) weg naar het tot stand komen van haar publicatie.

"Een artikel over alledaags geweld tegenover alledaagse mensen in verweggistan? Sorry, geen interesse."

Ze leken op mijn lijf geschreven, de voorwaarden van het Postcode Loterij Fonds van Free Press Unlimited. Schrijven over ver-van-ons-bed landen, over “sociale, economische en/of politieke misstanden” die geen voorpaginanieuws zijn. Zoveel beurzen voor dit soort journalistiek bestaan er niet. 

Een medium en intentieverklaring vinden voor dit soort artikels over verre landen die geen voorpaginanieuws zijn, is een ander verhaal. Een beurs voor de tijd die freelance journalisten steken in het aanschrijven van hoofdredacteurs zou soms zeker van pas komen.

Mijn reportage zou over het verre El Salvador gaan. Samen met een zestal andere landen gelden daar de strengste abortuswetten ter wereld. Zo ontstaat een klimaat dat vrouwen criminaliseert wanneer hun zwangerschap niet uitmondt in een gezonde baby. Vijfentwintig vrouwen zitten er gevangenisstraffen tot dertig jaar uit, beschuldigd voor moord voor wat eigenlijk een miskraam was. Nergens ter wereld zitten hiervoor zoveel vrouwen voor zo een lange periode gevangen. Dit was toch wel een artikel waard dacht ik.

De regels van het vak

Om de kans op publicatie te vergroten respecteer je best de journalistieke conventies. Het zijn er velen maar sommigen zijn bijna heilig. Breng een persoonlijk verhaal. Er moet een specifieke aanleiding zijn, een gebeurtenis waarom men het nu daarover moet hebben. Onmisbaar is ook de link met “hier” en “ons”.

Gelukkig had ik het persoonlijke verhaal. Teodora’s verhaal. Een vrouw die pas was vrijgekomen na tien jaar gevangenisstraf. Ze had een miskraam en men beschuldigde haar van moord. Het weekblad Knack zag er wel wat in en leverde die broodnodige intentieverklaring. Dankbaarheid alom. Die beurs krijgen was een nog grotere opsteker, eindelijk wat erkenning – en vergoeding –  na zoveel ongeïnteresseerde of onbereikbare hoofdredacteurs.

Toch bleken mijn intentie en die van Knack wat te verschillen. Ik wou het hebben over die Salvadoraanse vrouwen, Knack bleek vooral geïnteresseerd in het “ons” verhaal: een eventuele link met Belgische anti-abortusnetwerken. Indien ik hoopte gepubliceerd te worden diende ik dus mijn focus aan te passen. Eenmaal in El Salvador bleek die link tussen conservatieve netwerken El Salvador en België er echter niet te zijn. 

Gelukkig gebeurde toen die “specifieke aanleiding”. De abortuswet stond op het punt gedebatteerd en misschien versoepeld te worden in het Salvadoraanse parlement. Nu had One World Magazine wel interesse in mijn verhaal. Beter nog, ik kon de nadruk leggen op wie ik gehoopt had, op de Salvadoraanse vrouwen. Eind goed al goed dus.

Hoe ver ga ik om gepubliceerd te worden?

En toch. Mijn zoektocht naar een beurs en intentieverklaring herinnerde me daar in het verre snikhete El Salvador aan mijn natte studententijd in Engeland tien jaar eerder. Als eindverhandeling voor mijn master in antropologie schreef ik over hoe geweld en conflict voorgesteld worden in mainstream media.

Kort samengevat: ik besloot dat journalisten en hoofdredacteurs misschien niet zo vrij zijn om te publiceren waarover ze willen. De nieuwsindustrie is onderhevig aan de markt en globale machtsrelaties. Journalisten worden gedisciplineerd om te voldoen aan conventies die bepalen hoe en over wat een artikel geschreven moet worden. Daar in het verre El Salvador vroeg ik me af hoe ver ik zou gaan in mezelf conditioneren en mijn reportages aanpassen om toch maar gepubliceerd te worden.

Ook terug in België blijf ik zoeken naar mijn plaats in dit medialandschap. Opnieuw begint mijn zoektocht naar beurzen, intentieverklaringen en publicatiemogelijkheden. Hier kruipt vaak meer tijd in dan in wat me echt motiveert: het onderzoek, het creatieve schrijfproces en inspirerende mensen ontmoeten. 

Daarom is het Postcode Loterij Fonds van Free Press Unlimited zo enorm belangrijk. Freelancers zoals ik kunnen zo, toch nog even, blijven schrijven over onderbelichte misstanden in verre landen. Hopelijk helpt die kennis de lezeers om hun eigen realiteit en onze geglobaliseerde wereld in vraag te stellen. De beurs die is er gelukkig, nu nog de redacteurs en lezers overtuigen van het belang van ver-van-ons-bed journalistiek die vertelt over genormaliseerde misstanden.

Het artikel Verplicht moeder, tot de dood erop volgt van Frauke Decoodt verscheen op 19 juli, 2018 op OneWorld.