dinsdag, 16 september 2014

Toen Nederland 52 jaar geleden uit West-Papoea vertrok, barstte er een bloedige onafhankelijkheidsstrijd los die tot op de dag van vandaag voortduurt. Maar er is bijna niemand die dat weet, en niemand die iets doet. Samen met fotograaf Andreas Stahl en met financiële steun van het Postcode Loterij Fonds voor Journalisten maakte correspondent Lennart Hofman een unieke, levensgevaarlijke tiendaagse reis door de jungle om het verhaal van deze vergeten bevolkingsgroep op te tekenen.

Door: Lennart Hofman

Een beetje onwennig steek ik mijn gebogen wijs- en middelvinger tussen die van de man die voor me staat, en trek er dan hard aan. De vingerkootjes knakken akelig hard, en dat zal het blijven doen totdat het hele dorp me op deze manier heeft verwelkomd.

Een halfuur eerder zetten fotograaf Andreas Stahl en ik als eerste journalisten ooit voet op de grond van dit stuk niemandsland, ergens diep in de jungle in het grensgebied tussen Indonesië en Papoea-Nieuw-Guinea. Tientallen weelderig uitgedoste dorpelingen dansten toen wild om ons heen, terwijl anderen hun speren in de lucht staken en hard op trommels sloegen. We hebben er dan net drie dagen in een kleine boot opzitten, een paar vluchten en heel veel wachten. De reis was gevaarlijk, zwaar en heet, maar nu weer eindelijk zijn, is dat direct vergeten.

De mensen staren me aan alsof ik van een andere planeet kom, en zo voelt het voor mij ook. Een paar mannen met oude geweren die lid zijn van een gewapende verzetsgroep knikken me breed glimlachend toe, sommigen dragen tooien gemaakt van bladeren en veren, anderen hebben hun lichaam besmeerd met modder en verf. Een paar vrouwen staren me met open mond geëmotioneerd aan, en een meisje rent gillend weg als ze ons ziet. Ergens halverwege het publieke vinger-knakken zegt een jongen in gebrekkig Engels: 'The Indonesians are killing us all. Please: tell the world about us.'

Ik knik, kijk kort in zijn bezorgde ogen, en besef ineens weer precies waarom ik hier ben. Het verhaal van deze mensen moet bekend worden. West-Papoea is een voormalige Nederlandse kolonie waarvan de inwoners nog iedere dag worden vermoord, gemarteld, en vervolgd, zonder dat de meeste Nederlanders daar iets van weten.

West-Papoea werd in 1962 bezet door Indonesië, kort nadat de voormalige kolonisator Nederland was vertrokken. De oorspronkelijke bewoners, de Papoea’s, zagen een gepland referendum over onafhankelijkheid worden gefrustreerd, en moesten lijdzaam toezien hoe hun droom in rook opging.

Papoea’s die (soms vreedzaam, soms gewapend) tegen de gang van zaken in verzet kwamen, werden aangevallen, gemarteld en vervolgd. Wie het door een Nederlander gecomponeerde volkslied van West-Papoea zong of de officiële vlag hees, hing een gevangenisstraf boven het hoofd.
Nu, 52 jaar later, heeft het conflict tussen de 150.000 en 500.000 Papoea’s het leven gekost. Martelingen, bedreigingen en moorden vinden nog steeds plaats, en tientallen politieke activisten zitten gevangen in Indonesische gevangenissen. Daarnaast zijn duizenden Papoea’s op de vlucht geslagen voor het Indonesische leger en beruchte elite eenheden.

Toch is er buiten West-Papoea vrijwel niemand die hier iets over weet. De reden is even simpel als wrang: journalisten, mensenrechtenactivisten, en andere voorvechters van openheid zijn niet welkom. Lokale activisten wordt het werken op brute wijze onmogelijk gemaakt.

Al deze pogingen zijn echter niet voldoende om de Papoea's volledig monddood te maken, noch om journalisten buiten de deur te houden. Ik ben dan ook dankbaar dat ik naar hen heb kunnen luisteren naar deze mensen en hun verhalen bekendheid heb kunnen geven. Want hoewel wij hen misschien zijn vergeten, denken zij nog iedere dag aan ons, hopend dat we luisteren. Zo zei een oude man stellig: 'Als de wereld zou weten wat wij doormaken, hadden ze ons allang geholpen.'

Meer informatie over het Postcode Loterij Fonds voor journalisten vind je hier.