De aanvallen van Trump op journalisten en nieuwsmedia in de Verenigde Staten vormen een nieuwe bedreiging voor persvrijheid in de wereld. Zijn tirades tegen journalisten verschaffen een vrijbrief aan autoritaire leiders om de aanvallen op journalisten en onafhankelijke media door te zetten. Dat staat te lezen in het Freedom of the Press 2017 rapport van Freedom House en Free Press Unlimited dat vrijdag 28 april verschijnt.

“Er is sprake van een sluipende oorlog tegen de journalistiek in de wereld. De Verenigde Staten vormen een nieuw slagveld. Sinds 13 jaar daalt de persvrijheid en de daling zet door. Democratieën worden besmet met het autoritaire virus om de persvrijheid in te perken en tegenspraak te ontmantelen” dat zegt Leon Willems, directeur van Free Press Unlimited naar aanleiding van de publicatie van het rapport. "Je ziet dit duidelijk in landen als Hongarije, Polen, Servië en Turkije waar diversiteit van opinie en tegenspraak is gecriminaliseerd of de weg daar naar toe is ingeslagen. Gevolg is een afnemende verscheidenheid van opinies en zelfcensuur bij de meerderheid van journalisten die afzien van hun grondwettelijke rechten.” 

Minachting

In 2016 zag Freedom house een lichte daling van de persvrijheid in de Verenigde Staten. Er is nog nooit een president geweest die zoveel minachting heeft getoond voor de pers als Trump, signaleert het rapport. Keer op keer heeft hij verslaggevers uitgemaakt voor leugenachtige verspreiders van 'fake news' en nieuwsmedia gelabeld als 'vijand van de mens'. Volgens het rapport is het grootste gevaar dat de VS niet langer rolmodel is voor andere landen. Als Trump zijn strijd tegen de media voortzet kan het vertrouwen in de media verder worden aangetast. 

Laagste niveau 

De wereldwijde persvrijheid daalde in 2016 tot het laagste niveau in de afgelopen dertien jaar als gevolg van nieuwe bedreigingen van journalisten en mediaorganisaties in grote democratieën en nog meer onderdrukking van onafhankelijke media in autoritaire landen als Rusland en China. De grootste teruggang in persvrijheid in 2016 vond plaats in Polen, Burundi en Turkije.  

Maar ook de ongebreidelde druk op journalisten in meer repressieve landen gaat onverminderd door. Rusland en China hebben de binnenlandse media bijna volledig onder controle en zijn bezig hun invloed uit te breiden naar de omliggende landen. Autoriteiten in landen als Ethiopië en Venezuela  gebruiken de sociale en politiek onrust als voorwendsel om de onafhankelijke media te muilkorven en de macht in handen te krijgen. 

Graph showing press freedom declining over the years
De persvrijheid daalt al 13 jaar - inmiddels worden ook democratieën aangevreten door het virus van autoritaire ingrepen tegen de pers.

Belangrijkste resultaten wereldwijd

  • Minder dan een op de zeven wereldburgers leeft in een land met vrije pers. Persvrijheid houdt in dat berichtgeving over politiek nieuws degelijk is, de veiligheid van journalisten is gegarandeerd, dat inmenging van de staat in het werk van de media minimaal is. Een derde voorwaarde is dat media niet onder zware wettelijke of economische druk staan.
  • 42 procent van de wereldbevolking geniet een gedeeltelijk vrije pers en 45 procent van de bevolking bevindt zich in een omgeving zonder vrije pers.
  • Onder de landen waar de persvrijheid het meest is verslechterd, vallen Polen (- 6 punten), Burundi (5), Turkije (5), Congo (4), Zuid Soedan (4), Hongarije (4), Ethiopië (3) en Hongkong (3).
  • Onder de landen waar persvrijheid verbeterde vallen Sri Lanka (+ 3 punten), Argentinië (4), Griekenland (4) en Panama (5)
  • De 10 landen en gebieden met de slechtste scores zijn Noord-Korea, Turkmenistan, Oezbekistan, de Krim, Eritrea, Cuba, Equatoriaal-Guinea, Azerbeidzjan,  Iran en Syrië 
  • Nederland staat op een tweede plaats gevolgd door Zweden, België en Denemarken. Op de eerste plaats staat Noorwegen. 

Lees het volledige rapport Freedom of the Press 2017

------

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Merijn de Jong, Communicatiecoördinator bij Free Press Unlimited, tel. +31 (0)6 51634632.