maandag, 28 januari 2019
Een datalek kan gebruikt worden om een journalist het zwijgen op te leggen. Journalisten die geen maatregelen nemen om hun communicatie en bronnen te beschermen creëren zo een 'zwakke plek', zegt Free Press Unlimited’s digitale veiligheidsexpert Sylvain Mignot. Voor de Europese Dag van de Privacy geeft hij drie tips die journalisten kunnen volgen om hun data te beschermen.

Gegevensbescherming klinkt wat droog en ingewikkeld. Maar voor journalisten is het essentieel, vindt Mignot. “Het is de ethische manier om je werk te doen: je moet je bronnen beschermen,” zegt hij. “Daarnaast is het onderscheppen van informatie van een journalist, of het bedreigen van een bron een efficiënte manier om te voorkomen dat bepaalde feiten naar buiten worden gebracht. Het niet beschermen van gegevens creëert een zwakke plek.”

Een datalek dat op afstand plaatsvindt kan minder ernstig lijken dan een fysieke inbreuk, zegt Mignot. Maar de consequenties kunnen net zo serieus zijn: “Een inval op kantoor voelt heel anders dan als je communicatie beetje bij beetje gehackt wordt, maar de informatie die een regering of bedrijf zo kan verkrijgen is veelal hetzelfde.”

Persoonlijke gegevens van journalisten kunnen tegen hen gebruikt worden en dit kan leiden tot zelfcensuur. Het onthullen van een bron door communicatie te onderscheppen kan hun leven in gevaar brengen, of ertoe leiden dat ze zich terugtrekken als bron.

Gelukkig zijn er een aantal dingen die journalisten kunnen doen om hun gegevens te beschermen. Dit zijn drie stappen die je kan nemen:

1. Bescherm je communicatie

Verruil apps zoals WhatsApp en Facebook Messenger voor Signal, zegt Mignot. “Iedereen heeft een smartphone, iedereen gebruikt apps om berichten te versturen. Signal werkt precies zoals de anderen. Het is heel makkelijk te gebruiken.”

WhatsApp gebruikt Signal’s end-to-end encryptieprotocol wat betekent dat alleen de verzender en ontvangers de inhoud kunnen lezen, maar de app slaat wel metadata op: informatie over met wie je praat, hoe laat, hoe groot de berichten zijn. Een regering kan stappen nemen om deze informatie te verkrijgen, bijvoorbeeld door een gerechtelijk bevel. Signal verzamelt en bewaart zulke informatie niet. Dat betekent dat er bijna niets te halen valt.

2. Bescherm je bronnen

Voor journalisten die met vertrouwelijke informatie te maken hebben is het belangrijk dat ze hun bronnen, de mensen die risico’s nemen om misstanden aan het licht te brengen, beschermen. Eén manier om dit te doen is een veilige dropbox te gebruiken waar klokkenluiders hun informatie anoniem kunnen achterlaten, zegt Mignot. “Naast het feit dat dit een veilige manier is om te communiceren voor journalisten en potentiële bronnen is het een permanent kanaal. Het is een ‘open deur’ die redacties aan kunnen reiken aan toekomstige bronnen,” zegt hij.

Veel grote nieuwsorganisaties linken al naar beveiligde dropboxes op hun site. Publicaties zoals de New York Times, Buzzfeed en The Intercept gebruiken SecureDrop, een open source systeem (waarvan de broncode openbaar is) dat mediaorganisaties op hun website kunnen installeren. In een aantal landen kunnen individuele journalisten en organisaties zich aansluiten bij bestaande initiatieven. Een paar voorbeelden zijn Publeaks in Nederland, Leaks.ng in Nigeria en IndonesiaLeaks in Indonesië. (Free Press Unlimited is betrokken geweest bij het opzetten van klokkenluidersplatforms in deze landen).

3. Vertel het verder

Uiteindelijk kan je niet veilig communiceren in je eentje, zegt Mignot. Anderen moeten wel meedoen en lang niet iedereen heeft Signal op zijn of haar telefoon staan. Mignot: “Dus vertel het verder. Probeer ervoor te zorgen dat je collega’s en bronnen ook veilige methodes gaan gebruiken. Zelfs als het niet om vertrouwelijke informatie gaat is het een gezonde gewoonte om een bron aan te raden via een beveiligd kanaal met je te communiceren.”

Digitale veiligheid was nog nooit zo belangrijk voor journalisten en activisten. Als je graag meer wilt leren digitale veiligheids- en privacytools, ga dan naar Totem; onze nieuwe online platform. 

Foto door Markus Spiske via Pexels