woensdag, 29 augustus 2018
In de strijd tegen desinformatie, fake news, indoctrinatie en haatpraktijken op sociale media en het internet, begint Free Press Unlimited het unieke project ‘Keeping it Real’, voor jongeren van dertien jaar in Mexico, Zweden en Zuid-Afrika. Het project onderzoekt het digitale mediagedrag van 13-jarigen en werkt op basis daarvan samen met hen ideeën uit waarmee jongeren veilig en voorzien van betrouwbare informatie social media kunnen gebruiken.

Secretaris-generaal Marie Dahllöf van de Zweedse Postcode Stichting, die het project steunt, zegt: “Social media zijn de belangrijkste bron van informatie voor veel jongeren. Ze hebben moeite om betrouwbare informatie van vals nieuws te onderscheiden. Met name ontwikkelings- en transitielanden is er nog weinig aandacht voor mediawijsheid. We zijn blij dat we Free Press Unlimited kunnen steunen in het onderzoek naar het mediagebruik van jongeren. We hopen dat uit dat onderzoek een bruikbare toolkit voortkomt die jongeren kunnen gebruiken om valse informatie te herkennen en echte informatie te kunnen gebruiken.”

Dertien jaar

De leeftijd van dertien is gekozen omdat jongeren op die leeftijd over het algemeen naar de middelbare school gaan. Daarnaast is het de officiële leeftijd waarop jongeren zich kunnen inschrijven op social media. Op die leeftijd, vaak de scheidslijn tussen kind en adolescent, worden jongeren bovendien steeds kwetsbaarder voor informatie die hen via social media en het internet bereikt.

Nepnieuws onderscheiden

Jongeren in de leeftijdsgroep van het project ‘Keeping it Real’ halen bijna al hun informatie van sociale media en het internet en zijn als groep ook hun eigen nieuwsbron. De experts van het project onderzoeken, samen met de partners van Free Press Unlimited en de jongeren in de drie landen, hoe jongeren hun sociale media gebruiken en betrouwbare informatie van nepnieuws onderscheiden door middel van observatie en interviews. Daarnaast wordt ook wetenschappelijke literatuur geraadpleegd.

Drie totaal verschillende landen

In Mexico en Zuid-Afrika neemt het gebruik van internet en social media explosief toe, ook bij jongeren die zelf niet over een smartphone beschikken. Onze partners in die landen hebben netwerken die het mogelijk maken snel onderzoek te doen, samen met onderwijsprofessionals en ouders. Het meeste onderzoek naar mediawijsheid onder jongeren is tot nu toe gedaan in westerse landen. Zweden is daarbij koploper en is daarom uitermate geschikt om van te leren en vergelijkingen te trekken en zo culturele verschillen te leren kennen.

Jongeren digitaal weerbaar maken

Jan-Willem Bult, jongeren en media-deskundige van Free Press Unlimited: “Als we een nieuwe generatie vanaf het begin weerbaar en kritisch kunnen maken ten opzichte van fake news, dan kunnen we de strijd daartegen winnen. Jongeren zijn zelf goede mediaproducers- en verspreiders, maar kunnen ethische regels daarbij goed gebruiken. Aan de andere kant is het voor journalisten belangrijk in te zien hoe jongeren communiceren en hun nieuws delen. Daarom is onderzoek en het uitwerken van hun ideeën zo belangrijk. We zijn blij dat de Zweedse Postcode Loterij dat heeft ingezien.”

Toolkit

De eerste fase van het project levert een toolkit op die bestaat uit een verzameling van uitgewerkte ideeën, die mede door de jongeren zelf zijn aangedragen. Zo kunnen er bijvoorbeeld oplossingen inzitten voor ‘peer pressure’, het fenomeen waarbij jongeren in deze leeftijd extra gevoelig zijn voor alles wat hun leeftijdsgenoten doen en vindenen bang zijn om daarvan af te wijken. Het zijn bouwstenen voor concrete producten die helpen bij het onderscheid maken in wat fake news en wat echt is. Ze worden door de jongeren zelf bij hun leeftijdsgenoten getest. Het onderzoeksproject, met een budget van 200.000 euro, start op 1 september en duurt anderhalf jaar.

Foto: Worldbank