vrijdag, 21 december 2018
Na twee jaar uitstel en onder enorme druk van de internationale gemeenschap zijn er op zondag 30 december eindelijk presidentsverkiezingen in de Democratische Republiek Congo (DRC). Free Press Unlimited zorgde samen met partner Féderation des Radios de Proximité du Congo (FRPC) voor de informatievoorziening aan meer dan tien miljoen Congolese burgers, in gebieden die nauwelijks worden bereikt door grote, landelijke media. Met deze informatie over bijna alle presidentskandidaten kunnen ook deze kiezers beredeneerde keuzes maken in het stemhokje.

De verkiezingen in DRC zijn superbelangrijk. Na de onafhankelijkheid van België, zestig jaar geleden, is dit de eerste keer dat de macht van de president vreedzaam kan overgaan naar zijn opvolger. De huidige president, Joseph Kabila, is niet herkiesbaar omdat hij niet aan de grondwet heeft gerommeld zodat hij nog aan een nieuwe ambtstermijn had kunnen beginnen. Opmerkelijk, omdat dat in omringende landen heel gebruikelijk is.

Gevaarlijk voor journalisten

Voor journalisten is het land uiterst gevaarlijk. DRC staat op de 154ste plaats op de ranglijst van persvrijheid. Tijdens het bewind van Joseph Kabila, vanaf 2006, werden minstens elf journalisten vermoord. In de laatste twee jaar, waarin de bevolking protesteerde tegen het steeds maar uitstellen van de verkiezingen door de president, werden journalisten door veiligheidstroepen aangevallen, radiostations die de oppositie aan het woord lieten geplunderd, en werden het internet en websites met politieke informatie regelmatig geblokkeerd door de regering.

Radioportretten van 19 presidentskandidaten

Radio is verreweg het belangrijkste medium in DRC, waar mobiele telefoons en televisie buiten de steden vaak niet werken. De keuze voor de FRPC, waarbij honderden lokale radiostations zijn aangesloten, is dan ook een logische, als je een bijdrage wil leveren aan informatievoorziening voor verkiezingen. De FRPC slaagde erin presentaties voor radio op te nemen met 19 van de 21 presidentskandidaten, waaronder één vrouw. Het was een hele toer om de kandidaten voor de microfoon te krijgen, terwijl ze aan hun verkiezingscampagnes bezig waren, in een land dat even groot is als heel Europa. Bij enkele kandidaten werd een toespraak opgenomen en verwerkt tot een portret.

100 stations, 10 miljoen luisteraars

Alle opnamen, van zo’n tien minuten, zijn op USB-sticks gezet. Die werden vervolgens via het netwerk van FRPC door het hele land verspreid over zo’n honderd lokale radiostations. Nationale media bereiken lang niet alle burgers die in kleinere steden of op het platteland leven. Lokale radiostations kunnen dat wel. Ruw genomen worden nu zo’n tien miljoen Congolezen bereikt, die anders weinig of helemaal geen informatie over hun presidentskandidaten zouden krijgen.

De extra verkiezingsinformatie van de lokale radiostations is onderdeel van een groter journalistiek project dat tien maanden heeft geduurd. Meer dan honderd lokale journalisten zijn getraind in het verslaan van verkiezingen. Daarbij leerden ze meer over de Congolese staatsinrichting en hoe verkiezingen eigenlijk werken, maar vooral over hoe ze onpartijdig verslag kunnen doen. Daarnaast werd er gewerkt aan eerlijke en informatieve debatprogramma’s over politiek waarvan er ook een aantal uitgezonden zijn op diverse radiostations.