donderdag, 1 mei 2014
Free Press Unlimited en onderzoeksorganisatie Freedom House maken op 1 mei de Freedom of the Press index 2014 bekend. Dit jaar is de staat van de persvrijheid op het laagste niveau in 10 jaar, slechts 1 op de 7 mensen wereldwijd leeft in een land waar de media geheel vrij zijn. Nederland staat voor het eerst op nummer 1 van de index. Dit onderzoek wordt jaarlijks opgesteld en gepubliceerd ter gelegenheid van de internationale dag van de persvrijheid op 3 mei, waarop wereldwijd veel (media)organisaties aandacht besteden aan dit onderwerp.
Nederland staat voor het eerst op 1
Nederland staat traditiegetrouw altijd erg hoog in de persvrijheid rankings, maar dit jaar staat Nederland voor het eerst op de eerste plaats, samen met Zweden en Noorwegen. De diversiteit van de Nederlandse media, samen met de toegankelijkheid van buitenlandse media is de reden voor de eerste plaats. Dit betekent niet dat alles perfect gaat in Nederland met de pers. Zo is volgens Freedom House de wetgeving rondom bronbescherming nog niet op orde.

Persvrijheid wereldwijd op laagste niveau in 10 jaar
De verslechtering van de persvrijheid is opvallend: terwijl er wereldwijd online steeds meer informatiebronnen beschikbaar zijn - doen de media zelf steeds minder onafhankelijk verslag. De verslechtering is toe te schrijven aan een aantal ontwikkelingen: op politiek vlak gaat het slechter met de bescherming van journalisten en de wetteloosheid neemt toe: steeds minder aanvallen op journalisten en media worden ook daadwerkelijk bestraft waardoor journalisten vogelvrij zijn in steeds meer landen, waaronder Mexico en Somalië. Leon Willems, directeur van Free Press Unlimited: “Hier moeten we nog harder voor knokken, de bescherming van journalisten is een taak die overheden steeds vaker bewust laten liggen.”

Wie betaalt bepaalt: de eigendomssituatie is een middel voor repressie
Een andere belangrijke reden voor de verslechterende situatie is de toename van de financiële afhankelijkheid van media: steeds vaker bepalen de financiers en adverteerders van een medium wat er wel en niet geschreven wordt. Willems: “In landen als Rusland en Turkije zien we duidelijk dat het bedrijfsleven en de politiek verweven zijn. De media zijn spreekbuizen van hun eigenaar, grote conglomeraten dienen hun politieke en financiële belangen via de media. Media schrijven niet meer over zaken die deze belangen van hun eigenaars kunnen schaden. Steeds meer zien we dat de eigendomssituatie van media zorgt voor gekleurde berichtgeving.”

Verbeteringen na advocacy en verbeteringen in Sub-Sahara Afrika
Op sommige vlakken is de media situatie verbeterd. Leon Willems: “We zien dat grote beperkingen voor vrije media in voorafgaande jaren – de vele smaadzaken en hoge belastingboetes voor media – zijn verminderd. Dat is hoopvol, daar hebben wijzelf en andere organisaties wereldwijd hard campagne voor gevoerd en dat heeft resultaat gehad.”
De grootste stijgers in de Freedom House index zijn Mali en Ivoorkust. Mali krabbelt voorzichtig op na de machtswisselingen, maar is nog niet op het niveau van voor 2012. In Ivoorkust is de overheidscensuur afgenomen, zijn er meer private media gestart en is het aantal rechtzaken tegen journalisten afgenomen.

Rapport Freedom of the Press 2014 van Freedom House