woensdag, 24 februari 2016
Terwijl de burgeroorlog in Zuid-Soedan voortduurt, voert het team van de radiosoap Sawa Shabab een heel ander soort strijd. Onder leiding van Lizzie Lacey werken de deelnemers gepassioneerd aan een vreedzaam Zuid-Soedan. "Iedereen is verliefd op Sawa Shabab".

In juli 2011 werd Zuid-Soedan onafhankelijk, na decennia van burgeroorlogen met het Noorden. Even leek het erop dat de vrede nabij was, maar in december 2013 braken er opnieuw gevechten uit, met name tussen de twee grootste etnische groepen: de Dinka en Nuer. Het conflict begon in Juba en verspreidde zich snel naar andere gebieden. In Juba vluchtten met name de Nuer naar de nabijgelegen VN-basis, een van de zogenaamde Protection of Civilians sites of PoC-sites die in het land te vinden zijn.

Ondanks een vredesakkoord duurt de 'nieuwe oorlog' voort, maar ondertussen staat een generatie jonge Zuid-Soedanezen op die wel gelooft in een vreedzame samenleving. Dit zijn de makers en luisteraars van radiosoap Sawa Shabab. Een project van Free Press Unlimited, Free Voice en de US Institute for Peace (USIP). Lizzie Lacey is manager bij Free Voice en vertelt over het succes van de radiosoap.

Wat doet jouw organisatie?

“Free Voice is een NGO die journalisten en mediabedrijven helpt bij het ontwikkelen van onafhankelijke en educatieve content. De focus van onze projecten ligt op het versterken van sociale cohesie, met name onder jongeren. Zij maken bijna driekwart van de bevolking in Zuid-Soedan uit. Sawa Shabab richt zich als eerste radioprogramma specifiek op deze groep.”

Sawa Shabab betekent: Youth Together. Het is een peace building drama gericht op stedelijke jongeren. Er zijn nu twee seizoenen gemaakt van elk twintig afleveringen en een derde is in de maak. De soap is via dertig verschillende radiostations en Soundcloud te beluisteren, zowel in Zuid-Soedan als de buurlanden Oeganda en Kenia. In elke aflevering krijgen de personages te maken met een dilemma's rond thema's uit het leven van jonge Soedanezen, zoals identiteit, onderwijs, gelijkheid tussen man en vrouw en uithuwelijking. Na afloop kunnen luisteraars sms'en wat zijzelf vinden of zouden doen.

Al snel na de start in 2014 werd de soap een enorme hit in Zuid-Soedan. Meer dan elfduizend mensen sms'ten na afloop van de soap. “Het is een beetje te vergelijken met de serie Friends, waar iedereen toentertijd naar keek, omdat het iets nieuws bracht”, vertelt Lizzie enthousiast. “Begin tegen willekeurig wie over Sawa Shabab en diegene gaat meteen de titelsong zingen. Iedereen is verliefd op Sawa Shabab.”


Bovendien is de soap uitgegroeid tot een ware beweging, vertelt Lizzie: “veel jonge luisteraars wilden zelf ook iets doen en de boodschap van vrede in hun eigen gemeenschappen brengen. Samen met Cordaid zijn we deze initiatieven gaan steunen door ze een klein budget te geven en ze inhoudelijk te begeleiden. Zo is er een ware jeugdbeweging ontstaan die met ons wil werken aan peace building.”

Waarom is dit project belangrijk?

“Er heerst hier zoveel onbegrip, negativiteit en wantrouwen. Terwijl ik als buitenstaander juist de schoonheid zie van het land en de mensen. Maar dat is moeilijk over te brengen. Mensen hier worden letterlijk aan niets anders blootgesteld dan strijd; het is alles wat ze kennen. De jongens en meisjes in het team van Sawa Shabab hebben wel een positief beeld van hoe Zuid-Soedan er over vijf jaar kan uitzien, maar hoe krijg je dat in de hoofden van de bevolking? De soap Sawa Shabab heeft die kracht. Zo dicteren we niet wat gelijkheid tussen vrouwen en mannen zou moeten zijn, maar we creëren personages die deze gelijkheid door hun doen en laten belichamen. Hierdoor gaan jongeren zelf inzien dat er andere manieren van leven mogelijk zijn.

Gevraagd naar een voorbeeld houdt Lizzy niet meer op met praten. Als ze haar favoriet vertelt, raakt ze zelf weer ontroerd: “We bezochten een keer een PoC-site waar mensen leven van de etnische groep Nuer. We deden dat uiterst voorzichtig, want Bul Bior, de acteur die Captain Richard speelt, ging mee en hij behoort tot de Dinka. Toen hij zijn naam zei, een typische Dinka naam, gingen de haren van alle mensen recht overeind staan en iedereen stond op. Ik gaf de boel een draai zei: 'kom mensen, we gaan in een cirkel zitten en praten'. En ik liet ze een aflevering horen van Sawa Shabab, met een glansrol voor Captain Richard. Na afloop zei ik: 'wie denken jullie dat er naast me zit? Dit is nou Captain Richard!' En iedereen begon ineens te juichen en klappen en wilde met Bul op de foto. Heel bijzonder, want het had ook goed mis kunnen gaan. Dit is voor mij echt verzoening.”

Wat maakt dit project uniek?

“In Zuid-Soedan zijn er niet of nauwelijks programma's die worden gemaakt vanuit het perspectief van jongeren. Niemand vertegenwoordigt hen, terwijl bijna driekwart van de bevolking uit jongeren bestaat. Het script is geschreven door Zuid-Soedanezen en alle scripts worden ook nog eens gecheckt door een groep jonge adviseurs. Hierdoor herkennen luisteraars zich echt in de thema's en karakters. Ze luisteren naar de verhalen en horen hun eigen leven.” Omdat een groot deel van de jongeren niet in steden woont, wil Lizzie de verhaallijn van seizoen drie meer laten draaien om plattelandsproblemen. “De meeste plattelandsjongeren leven in cattle camps, waar veel conflicten spelen tussen de verschillende families waarvan de jongeren afkomstig zijn. Het plunderen van vee is bijvoorbeeld een veelvoorkomend middel in de strijd die zich in de kampen afspeelt. 

Welke obstakels ben je tegengekomen?

“Sawa Shabab is een vredebevorderend project en zou gratis uitgezonden moeten worden. De meeste radiostations in Zuid-Soedan zijn commercieel en niet bereid om gratis uitzendtijd weg te geven. Wij hebben daar echter geen budget voor, dat gaat helemaal op aan de productie.” Maar buiten dat zijn er eigenlijk weinig obstakels volgens Lizzie: “Gek genoeg kampen wij niet met de problemen die zoveel andere mediaprojecten hebben. Ik bedoel, het is oorlog en je ziet dat er op sociale media als Facebook veel hate speech wordt gebezigd en dat mensen elkaar in de haren vliegen. Wij hebben nog nooit iemand hoeven verbannen van onze page. Dat zegt wel iets over de verenigende kracht die er van de serie uitgaat.”

Op welke resultaten ben je het meest trots?

“Dat Sawa Shabab meer is dan een soap, en dat het is uitgegroeid tot een vredesbeweging. We raken mensen in hun hart, niet in hun hoofd, zoals Bul Bior het altijd zegt.” Dan is het voor het eerst even stil aan de andere kant van de lijn. “Maar eigenlijk ben ik het meest trots op het team dat Sawa Shabab maakt. Iedereen hier werkt er zo hard aan. Mensen werken tot laat in de avond en nacht en veel van onze acteurs hebben een fulltime baan en komen dan in het weekend voor de opnames naar de studio toe. Dat ik met al deze getalenteerde en gepassioneerde mensen uit Zuid-Soedan mag werken, daar ben ik enorm dankbaar voor.””


Cast van Sawa Shabab


Onafhankelijke radio draagt bij aan vrede. Word daarom vriend van Free Press Unlimited.