vrijdag, 19 februari 2016
Vrouwen in Zambia vormen de meerderheid van de bevolking die van minder dan 1 dollar per dag moet rondkomen. Via het project Mama Sosa werden 30 van deze vrouwen opgeleid, om met behulp van media hun situatie aan de kaak te stellen.

Mama Sosa betekent “Vrouw vertel!” in het lokale Bemba dialect. Vrouwen in Zambia vormen de meerderheid van de bevolking die van minder dan 1 dollar per dag moet zien rond te komen. Hiermee zijn zij de grootste gemarginaliseerde groep. Dit is nog erger in de sloppenwijken van Lusaka, waar 80% van de hoofdstedelijke bevolking woont. Hier staan vrouwen naast armoede ook bloot aan dagelijks geweld als gevolg van criminaliteit en prostitutie.

Aan deze situatie wordt amper aandacht besteed door lokale media. Volgens Free Press Unlimited's programma coördinator Nada Josimovic hebben vrouwen een ondergeschikte rol in Zambia en daardoor nauwelijks een stem: "Als het al over vrouwen gaat in de media, gebeurt dat op een zeer stereotiepe manier." 

Met het kleinschalige proefproject Mama Sosa wilde Free Press Unlimited werken aan het verbeteren van de situatie van vrouwen, samen met de Zambiaanse jongerenorganisatie House of Consciousness (HOC).  Nada Josimovic vertelt enthousiast over het onverwachte succes van het project.

Wat houdt het project Mama Sosa in?

“In maart 2015 zijn we begonnen met een journalistieke training voor 30 vrouwen uit Kanyama, de grootste sloppenwijk van de hoofdstad Lusaka. Met behulp van de app Storymaker en een mobiele telefoon leerden de vrouwen korte video -en audioreportages maken. In slechts drie maanden tijd maakten ze zich de journalistieke basisvaardigheden eigen. Ze leerden over de technische kant van het beeldverhaal, zoals de verschillende cameraperspectieven, en aan het einde van het traject konden ze ook monteren. Na drie maanden hadden de vrouwen elk 16 producties in hun portfolio, die zijn verspreid via de websiteYoutube, Facebook en Soundcloud.”

Waarom is dit project belangrijk?

“Vrouwen in Zambia zijn ernstig achtergesteld. Ze vallen vaak vroegtijdig uit van school, trouwen op veel te jonge leeftijd en krijgen vroeg kinderen. In wijken zoals Kanyama is dat nog een graad erger. Lokale media besteden nauwelijks aandacht aan de problematiek in de sloppenwijken. Dit komt onder andere omdat het moeilijk is om in deze wijken te werken. Als je er niet vandaan komt, is het zelfs gevaarlijk. Met als resultaat dat de problemen van dit soort stadsdelen, met name die van vrouwen, onderbelicht blijven. Met dit project wilden wij niet alleen vrouwen maar ook de wijk waarin zijn wonen onder de aandacht brengen. Door de verhalen van de vrouwen van Kanyama te vertellen, legt het project ook de grotere problematiek van Kanyama bloot: dat van een falend systeem op het gebied van watervoorziening, gezondheidszorg en onderwijs.”

Wat maakt dit project uniek?

“Niemand anders doet het. Andere ontwikkelingsprojecten richten zich voornamelijk op het platteland. Hierdoor blijven de problemen waarmee Lusaka en ook andere delen van Zambia kampen onzichtbaar en verandert er ook niks. Met dit project focussen wij ons juist op de stedelijke bevolking.”

Welke obstakels ben je tegengekomen?

“Het werken met deze doelgroep vereiste veel voorwerk. Zo moesten de vrouwen eerst toestemming krijgen van hun vader, broer of man, die faliekant tegen het project waren. En de meisjes zelf geloven vaak het sterkst in de stereotiepe beelden van vrouwen. We moesten ze soms enorm uitdagen om uit die mindset te komen: “vinden jullie het nu echt normaal dat je niet mag praten over je menstruatie?” Verder ontbrak het bij veel meisjes aan hele basale digitale vaardigheden. Simpele dingen als het openen van een mailtje, of het schrijven van een apenstaartje konden ze aan het begin nog niet.”

Op welke resultaten ben je het meest trots?

“Van de 30 vrouwen hebben 28 het hele programma doorlopen en hun 'diploma' behaald. Ondanks de moeilijke omstandigheden waarin ze leven en hun gebrek aan opleiding hebben ze hele goeie producties gemaakt. Voor het eerst kregen deze vrouwen respect en erkenning uit hun omgeving voor hun bijdrage aan de gemeenschap. Van verschillende kanten kregen we het verzoek om door te gaan met het project. Het opvallende was: dat kwam vooral van de mannen die aanvankelijk zo tegen waren. Het belang van dit werk is ook erkend door de EU, die voor de komende drie jaar subsidie hebben verstrekt om door te gaan.

Onder de naam Speak Up Zambia willen we het succes van Mama Sosa herhalen en nieuwe groepen meisjes opleiden tot de spreekbuizen van hun gemeenschap.”

Mama Sosa Zambia