vrijdag, 20 april 2018
Opeens, zo leek het, was er eind december massaal protest in Iran. In de maanden daarna zagen we alle demonstraties en acties van vrouwen rond hoofddoeken in het nieuws opdoemen. Internationale media deden verbeten hun best om de motivatie van de massa's in de straten van Teheran, Qom en Shiraz te duiden. En datzelfde probeerden ze met de acties van de Iraanse vrouwen, die op straat hun hoofddoek op een stok lieten wapperen.

Bijna niemand had opgemerkt dat een kleine Iraanse radiozender in ballingschap in Amsterdam de allereerste protesten al vrij precies had voorspeld, twee dagen voor ze gebeurden. Radio Zamaneh is gevestigd in een om veiligheidsredenen niet nader te noemen gebouw in Amsterdam. “De enige reden dat we hier zitten is, dat we geen redactie in Teheran kunnen hebben”, zo zegt Rieneke van Zanten, directeur van de zender. Al meer dan tien jaar neemt de zender een unieke plaats in in het medialandschap van Iran. Zamaneh werd opgericht uit een initiatief van Iraanse vluchtelingen in Nederland, professioneel ondersteund door Press Now (Nu Free Press Unlimited) met geld van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Duiding

De straten in Iraanse steden liepen vol met demonstranten en Nederlandse media zoals RTL Nieuws, NPO-radio 1 en Eenvandaag vroegen om duiding. Die kon Zamaneh als geen ander geven. Ook aan kranten als de Wall Street Journal. Hoofdredacteur Mohammad Reza Nikfar: “Wij zien al heel lang een onderstroom, een passieve revolutie in Iran, die media van buiten niet kunnen waarnemen. Wij hebben zoveel contacten in alle delen van Iran, met wetenschappers, vakbonden, activisten op het gebied van mensenrechten en minderheden dat de huidige ontwikkelingen voor ons geen verrassing zijn.”

Tegenwicht tegen ‘spinnen’

“Het steekt wel een beetje dat veel internationale media de grootste mond op zetten met hun analyses over de demonstraties, terwijl ze de taal, het Farsi, niet eens machtig zijn”, zegt Rieneke van Zanten, “dat geldt bijvoorbeeld ook voor Iraniërs van de nieuwe generatie die het debat in de Verenigde Staten beheersen.” Nikfar vult aan: “Natuurlijk worden de gebeurtenissen door alle belanghebbenden gespind. Wij blijven echter onafhankelijke, professionele informatie leveren temidden van al die stemmen, al die belangen van mujahedeen, royalisten, geestelijken, oud-president Ahmadinejad, mullah’s en Koerden.”

Verdeeldheid en haat

En dat is nog niet alles; “Sinds ongeveer een jaar zien we de opkomst van een kring van Iraanse agitatoren, vooral online, die enorme hoeveelheden desinformatie verspreiden”, zegt Nikfar, “vanuit Parijs, New York en andere plaatsen." Zo gaat het over de seksuele voorkeur van ayatollah Khamenei en worden er haatdragende berichten verspreid over LGTB-activisten, vakbondsleiders en Koerden. Er is een duidelijke poging om Perzen, Turkmenen, Arabieren en Koerden uit elkaar te drijven Er wordt volop ingezet op allerlei samenzweringstheoriën. Het is niet ondenkbaar dat die haat uitmondt in een situatie zoals in Syrië.”

Platform voor burgers

Zamaneh geeft vol tegengas tegen haat en desinformatie. Naast het geven van onafhankelijke, betrouwbare informatie voor Iraniërs door Iraniërs, dat op zichzelf al tegenwicht biedt aan fake nieuws, beijvert Zamaneh zich ook in het debunken van de desinformatie. Daarnaast hebben Iraanse burgers zelf ook op een veilige manier hun inbreng op de kanalen van Zamaneh. Onder de titel ‘Tribune’ kan iedereen zijn nieuws, visie en mening kwijt. Van die mogelijkheid maken in deze roerige tijden steeds meer Iraniërs gebruik. Veel andere manieren om hun mening te uiten, als die niet in lijn is met het regime, hebben ze niet.

Succes

Het is natuurlijk heel logisch dat in deze tijden van spanning de bezoekers- en luistercijfers van Radio Zamaneh sterk toenemen. Op een topdag kijken nu tachtigduizend unieke bezoekers op de website. En doordat Zamaneh de censuur weet te omzeilen kunnen ook Iraniërs op deze website blijven kijken. Het betekent wel zware overbelasting van de redactie om vooral het platform ‘Tribune’ te modereren en in goede banen te leiden. Free Press Unlimited heeft Radio Zamaneh in 2005 opgestart samen met een aantal Iraanse journalisten. Sinds 2015 is Zamaneh helemaal zelfstandig. Het is een goed voorbeeld van een succesvol media-ontwikkelingsproject voor een land dat geen vrije pers kent, en daar zijn we trots op.