woensdag, 11 december 2019
Toen het onderzoek naar giftig afval op militaire bases van de Indonesische journalist Nurhadi vragen van een militaire inlichtingendienst begon op te roepen, hielp Free Press Unlimited partner Tempo hem onder te duiken. Zijn verslag is inmiddels gepubliceerd en hij blijft onwrikbaar toegewijd aan de journalistiek.

Het openbaar belang

In eerste instantie beschouwde Nurhadi de journalistiek als een mooie manier om van zijn hobby, schrijven, zijn werk te maken. Al snel ondervond hij dat de missie van een journalist verder gaat dan simpelweg verslag doen van gebeurtenissen. “We hebben de verantwoordelijkheid om het openbaar belang te behartigen,” vertelt hij.

In 2018 sloot hij zich aan bij een programma voor onderzoeksjournalistiek van het Tempo Institute, een trainingscentrum voor journalisten dat verbonden is aan het Indonesische politiek- en actualiteitenweekblad Tempo. Dit fellowshipprogramma, dat ondersteund wordt door Free Press Unlimited, geeft journalisten de kans om diepgravend onderzoek te doen met training en begeleiding vanuit het Tempo Institute.

Tussen september en december 2018 bezocht Nurhadi acht militaire locaties. Hij onderzocht de ophoping van giftige en gevaarlijke afvalstoffen op deze bases, maar al snel werd de situatie zorgelijk.

Hazardous Waste Dumping in Optical and Arsenal Central Warehouse of Indonesia Marine Corps at Sidoarjo, East Java Province.

Een vrachtwagen stort volgens Nurhadi afval op een militaire basis in Sidoarjo, Oost-Java

Ondergedoken

In december liep Nurhadi tegen de eerste problemen aan. Hij was bij een luchtmachtbasis in Oost-Java voor een interview, maar mocht geen pen en papier of opnameapparatuur gebruiken. Nurhadi zegde het interview af en verliet de basis, bezorgd om zijn eigen veiligheid.

Toen Nurhadi in februari 2019 zijn onderzoek aan het afronden was, kreeg hij bericht van een collega. “Een senior collega-journalist vertelde me dat de inlichtingendienst van de luchtmacht naar mij op zoek was. Een medewerker van deze dienst had persoonlijk [bij hem] naar mij gevraagd. Toen ik hem vertelde over het onderwerp van mijn onderzoek, adviseerde hij mij om direct onder te duiken,” vertelt hij.

Tempo zag dat de aard van dit onderzoek ernstige risico’s met zich meebracht voor Nurhadi. Op 9 februari 2019 besloot Tempo om Nurhadi en zijn vrouw voor hun eigen veiligheid uit hun woning in Surabaya, Oost-Java te evacueren. Ze doken twee maanden onder. In deze periode ontving Nurhadi financiële steun van het Free Press Unlimited Reporters Respond-fonds om te voorzien in zijn basisbehoeften en psychosociale ondersteuning.

'Je loopt wel degelijk gevaar'

Nurhadi vertelt dat dit soort situaties regelmatig voorkomt in de Indonesische pers. “Zo lang we ons beperken tot algemene, populaire onderwerpen, is er niets aan de hand. Maar bij onderzoeksverslaggeving over bepaalde kwesties, loop je wel degelijk gevaar.”

Nurhadi erkent dat samenwerken met een gerenommeerde organisatie als Tempo een groot verschil maakt. “De hoofdredacteur van Tempo heeft maatregelen genomen om mijn veiligheid te garanderen. Helaas kunnen niet alle journalisten op dit soort ondersteuning rekenen,” vertelt hij. “Er moeten in Indonesië duidelijke beschermingsnormen voor journalisten komen. Deze bescherming moet al vanaf het begin van een onderzoeksproces geboden worden. [Publicaties moeten] hier niet mee wachten tot er intimidatie in het spel is.”

Er is nog meer te doen

Op 18 februari 2019 publiceerde Tempo het verslag van Nurhadi. Hierin wordt gesteld dat acht militaire bases in Oost-Java gebruikt zijn als stortplaats voor gevaarlijk afval. Volgens het onderzoek namen deze bases steekpenningen aan van bedrijven die daar vervolgens hun afval stortten, waardoor “lokale bewoners ziek zijn geworden en gewassen zijn vernietigd”. Het voorpaginanieuws leidde tot een onderzoek van het Indonesische Ministerie van Bosbouw en Milieu.

Door dit resultaat werd Nurhadi gemotiveerd om door te gaan. “Ik word steeds vaker uitgedaagd om weer onderzoeksverslaggeving te doen. Eerst was ik bang, maar die angst verdween toen mijn verslag van het onderzoek gepubliceerd werd en een tastbare impact had op de samenleving. Ik ben ervan overtuigd dat onderzoeksjournalistiek een belangrijk middel is om een open en democratische samenleving te verwezenlijken.”

Hazardous Waste Dumping in Optical and Arsenal Central Warehouse of Indonesia Marine Corps at Sidoarjo, East Java Province.

Vermeende dumpingactiviteiten van gevaarlijk afval op een militaire luchtmachtbasis in het district Raci, Oost-Java

Photos: Nurhadi