donderdag, 7 juni 2018
Televisie in Soedan kijk je vaak samen, en buiten, zittend op plastic stoeltjes rond de tv. Gemiddeld een miljoen Soedanezen kijkt naar de uitzendingen van Radio Dabanga die via satelietschotels worden opgevangen.

Maar op 18 februari floepte het televisiebeeld van Dabanga plotseling op zwart. Zonder enige aankondiging vooraf, gooide het Egyptische bedrijf Nilesat de zender van zijn sateliet. Vrije en onafhankelijke media worden in Soedan sterk onderdrukt en dit was een nieuwe actie van de Soedanese regering om persvrijheid te onderdrukken.

Woedende reacties op censuur

In Soedan wordt woedend gereageerd op de nieuwe maatregel van het regime. Faisal El Bagir van het netwerk van journalisten voor mensenrechten (JAHR): “Deze maatregel laat zien dat het regime geen onafhankelijke meningen en stemmen duldt, zeker niet als het gaat om de stem van degenen die anders nooit zouden worden gehoord.” Oppositieleiders uit verschillende regio’s reageren ook fel: “Met Radio Dabanga ademt het Soedanese volk geloofwaardigheid, objectiviteit en een waarachtige boodschap.” Een ander zegt: “Dabanga tot een doelwit maken is het systematisch monddood maken van degenen die het regime van Al Bashir niet met wapens heeft kunnen doden.” En: “Dit is een misdaad tegen miljoenen en in tegenspraak met internationale verdragen over het recht op vrije meningsuiting.” En nog wat sterker: “De samenwerking tussen de veiligheidsdiensten van Soedan en Egypte in dezen is een desperate poging om deze vrije en democratische stem te smoren. Het zijn vijanden van de waarheid en lafaards die bang zijn voor hun eigen volk, in Egypte en Soedan.”

Dealtje met Egypte

Want er was coordinatie tussen Soedan en Egypte. De Soedanese overheid, onder leiding van de van oorlogsmisdaden verdachte president Al Bashir, stelt alles in het werk om het enige onafhankelijke station voor het land het zwijgen op te leggen. Daarvoor schakelen ze de hulp van de Egyptische regering in. Het Egyptische Nilesat belooft op zijn website betrouwbare sateliettelevisie, en wil een 'all-inclusive' platform zijn voor 'al onze families'. Maar exclusief Soedanezen want het verzoek van Al Bashir is sterker dan deze goede voornemens. De lange arm van censuur van het Soedanese regime reikt zo tot in de ruimte. Wat voor de nieuwsconsument van Dabanga overblijft zijn de radiouitzendingen en de website die onafhankelijk kwaliteitsnieuws blijven brengen. Beiden worden gemaakt vanuit ballingschap, in Amsterdam.

'Opruiing'

En dit is niet de eerste keer. Radio Dabanga was in 2015 al een keer van Arabsat afgegooid, een satelliet die eigendom is van 20 Arabische landen. Het bedrijf omschreef de reden toen als volgt: ‘Radio Dabanga wordt gezien als een vijand van de Soedanese regering, het gaat niet om een paar omstreden nieuwsitems maar om de hele zender’. En toen beschuldigt minister Bilal Osman van Cultuur en Informatie Radio Dabanga van ‘opruiing’ en ‘het veroorzaken van instabiliteit in Soedan’. Hij zei dat er een overeenkomst is met ministers van Informatie van andere Arabische landen, om media die zich daaraan schuldig maken van Arabsat en Nilesat te weren.

In beslagnames en arrestaties

Het muilkorven van Dabanga staat niet op zichzelf. Wie naar de recente geschiedenis van media in Soedan kijkt ziet een lange litanie van censuur, in beslag names, intimidatie en vervolging door het regime. Met de regelmatig voorkomende inbeslagnames van edities van kranten probeert het regime media financieel kapot te maken. In januari vond een arrestiegolf plaats onder journalisten die het gewaagd hadden om te berichten over demonstraties naar aanleiding van de plotseling stijgende brood- en graanprijzen. Niet alleen het grondrecht op vrije meningsuiting wordt hier geschonden. Tijdens de protesten treden politie, leger en veiligheidsdiensten keihard op en het schenden van mensenrechten van demonstranten wordt zonder journalisten verder door niemand geregistreerd. Het is niet bekend gemaakt hoeveel journalisten er zijn gearresteerd en onduidelijk is waar ze verblijven. Zo hebben familie en advocaten geen toegang tot hen die nu nog vastzitten. Het is dan ook helemaal niet verwonderlijk dat Soedan 183ste staat op wereldranglijst voor persvrijheid van onderzoeksinstituut Freedom House.

Verzet

Maar Soedanese burgers en organisaties geven niet op. Het Centrum voor Gerechtigheid TJC in de regio Darfur runt een campagne die een miljoen handtekeningen moet opleveren. Andere organisaties sluiten zich aan met kritiek op het regime, bijvoorbeeld vanuit de Soedanese diaspora. Maatschappelijke organisaties, journalisten, anderen die het belang van onafhankelijk nieuws én het publiek van Radio Dabanga blijven zich uitspreken tegen de censuur van het Soedanese regime. Gelukkig heeft het radiostation inmiddels een nieuw plekje kunnen vinden op een andere sateliet; Eutelsat. Te hopen is dat deze Europese prive-onderneming met haar zetel in Parijs niet gevoelig is voor verzoeken van het Soedanese regime om mee te werken aan censuur. Dan kunnen het miljoen kijkers naar Dabanga blijvend voorzien worden van nieuws en informatie van een onafhankelijke, professionele en vrije redactie vanuit zijn ballingschap in Amsterdam.