Costa Rica
Costa Rica blijft een van de landen met de meeste persvrijheid in Latijns-Amerika. De vrijheid van meningsuiting en persvrijheid zijn verankerd in de grondwet en het land kent over het algemeen een onafhankelijk medialandschap. Toch is de persvrijheid de afgelopen jaren achteruitgegaan, vooral door de toenemende spanningen tussen de politieke autoriteiten en kritische media. Onder president Rodrigo Chaves Robles, die in 2022 aantrad en werd opgevolgd door Laura Fernández, maakten regeringsfunctionarissen zich herhaaldelijk schuldig aan vijandige uitlatingen over journalisten en mediaorganisaties.
Daarnaast meldden journalisten dat de toegang tot overheidsinformatie steeds vaker werd beperkt. Reporters Without Borders (RSF) plaatst Costa Rica inmiddels op plaats 38 van de 180 landen in de RSF World Press Freedom Index, tegenover plaats 36 in 2025 en plaats 8 in 2022. RSF beschouwt Costa Rica nog altijd als een uitzonderlijk geval in Latijns-Amerika, maar waarschuwt dat de toenemende schendingen van de persvrijheid, politieke druk en de verslechtering van het publieke debat het risico op zelfcensuur vergroten.
Deze ontwikkeling is ook zichtbaar in de digitale ruimte. In het rapport Freedom on the Net 2025 kent Freedom House Costa Rica een score van 86 van de 100 punten toe, waarmee het land als "vrij" wordt geclassificeerd. Dat is een punt hoger dan het jaar ervoor. Tegelijkertijd wijst de organisatie op de toenemende online intimidatie van kritische journalisten als een belangrijke bedreiging voor de traditioneel open informatieomgeving van het land. Eerdere rapportages documenteerden gecoördineerde intimidatiecampagnes, haatzaaiende uitingen en doodsbedreigingen gericht tegen journalisten en critici van de regering.
Persvrijheid onder druk
Costa Rica beschikt nog altijd over een divers en onafhankelijk medialandschap, met landelijke kranten, televisiezenders, digitale nieuwsplatforms, publieke media en academische media. De grootste uitdaging is dan ook niet het ontbreken van onafhankelijke journalistiek, maar de steeds vijandigere politieke omgeving waarin journalisten hun werk doen. Volgens RSF voerde de regering van Rodrigo Chaves een confronterende koers tegenover media en journalisten die kritisch berichtten over haar beleid. Daarbij werden onder meer de toegang tot overheidsinformatie beperkt en journalisten publiekelijk aangevallen. Zo noemde Chaves journalist Eduardo Ulibarri onder meer een "schaamteloos persoon" en verklaarde hij dat media "schaamteloos liegen".
De meest recente beoordeling van het Instituto de Prensa y Libertad de Expresión (IPLEX), gepubliceerd in mei 2026 over de ontwikkelingen in 2025, concludeert dat aanvallen op de pers steeds vaker een structureel karakter hebben gekregen, in plaats van op zichzelf staande incidenten te zijn. Volgens het rapport is stigmatiserende retoriek de meest voorkomende vorm van intimidatie. Dit ondermijnt het vertrouwen in de journalistiek en vergroot het risico op zelfcensuur. IPLEX registreerde negen incidenten die verband hielden met uitspraken of acties van president Chaves in 2025, waaronder zijn waarschuwing voor een mogelijke "black-out" van radio- en televisie-uitzendingen als de kosten voor uitzendfrequenties niet zouden worden aangepast.
Ons werk in Costa Rica
Free Press Unlimited werkt in Costa Rica samen met lokale en internationale partners, waaronder academische instellingen, aan het tegengaan en documenteren van desinformatie en haatzaaiende uitingen. We werken aan het voorkomen, beperken en bestrijden van het misbruik van nieuwe digitale technologieën. Daarnaast dragen we bij aan een sterkere rol van het maatschappelijk middenveld bij de bescherming van democratie en mensenrechten en versterken we de positie van maatschappelijke organisaties als aanjagers van goed bestuur en duurzame ontwikkeling.
