FAQs

Op deze pagina beantwoorden we veelgestelde vragen over de aanleiding, de onderzoeksmethode, de belangrijkste bevindingen en de conclusies.

Over het onderzoek

Het beschermen en versterken van onafhankelijke journalistiek staat centraal in de missie van Free Press Unlimited. Die onafhankelijke journalistiek staat, zeker in conflictsituaties, steeds meer onder druk. Journalisten en media wereldwijd worden steeds vaker doelwit van delegitimiseringscampagnes die hun geloofwaardigheid, veiligheid en vermogen om vrij te verslag te doen ondermijnen.

Met dit onderzoek wil Free Press Unlimited inzicht geven in hoe dergelijke campagnes zich ontwikkelen, hoe zij doorwerken in de berichtgeving van internationale media en welke uitdagingen zij opleveren voor journalistieke standaarden. Het doel is niet om individuele journalisten of nieuwsorganisaties te veroordelen, maar om bij te dragen aan een beter begrip van deze ontwikkelingen en aan een sterke, onafhankelijke journalistiek.

Dit onderzoek analyseert hoe delegitimiseringscampagnes tegen twee Palestijnse journalisten, Hossam Shabat en Anas Al-Sharif, zich ontwikkelden en verspreidden. Daarnaast onderzoekt het hoe beschuldigingen tegen hen werden overgenomen in de berichtgeving van internationale media en in hoeverre deze berichtgeving voldeed aan internationaal erkende journalistieke standaarden.

Dit onderzoek richt zich op de manier waarop informatie zich verspreidt, hoe ernstige beschuldigingen (niet) worden geverifieerd en welke rol journalistieke standaarden spelen in de verslaggeving over conflicten. Dat heeft namelijk ernstige gevolgen voor de veiligheid van journalisten wereldwijd.

Het onderzoek combineert twee onderzoeksmethoden. We hebben een chronologische reconstructie gemaakt van de delegitimiseringscampagnes tegen Hossam Shabat en Anas Al-Sharif. Hiervoor analyseerden we door middel van een snowball sampling methode sociale media, officiële verklaringen, publicaties van denktanks en andere openbaar beschikbare bronnen. 

Ten tweede onderzochten we 98 publicaties van veertien toonaangevende nieuwsmedia uit zeven westerse landen. Daarbij analyseerden we hoe beschuldigingen tegen beide journalisten werden weergegeven en in hoeverre de berichtgeving voldeed aan internationaal erkende journalistieke standaarden.

Voor deze analyse is een coderingskader gebruikt dat is gebaseerd op de Code van Bordeaux. Daarbij staan vier kernprincipes centraal: onafhankelijke verificatie, het recht op wederhoor, voldoende context en een respectvolle omgang met bronnen.

Een uitgebreide beschrijving van de methodologie staat in het volledige onderzoeksrapport.

Het onderzoek is gebaseerd op openbaar beschikbare bronnen. Hieronder vallen onder meer officiële verklaringen, sociale media, publicaties van denktanks, berichtgeving van internationale media en andere publiek toegankelijke documentatie.

Voor de analyse van de berichtgeving onderzochten de onderzoekers 98 publicaties van veertien internationale nieuwsorganisaties uit zeven westerse landen.

Alle gebruikte bronnen, de selectiecriteria en de onderzoeksmethodologie zijn opgenomen in het volledige rapport, zodat de werkwijze en bevindingen controleerbaar zijn.

Journalisten zijn burgers in gewapend conflict en moeten onder het internationaal recht beschermd worden. Aanvallen op hen zijn daarom niet rechtmatig en bij gerichte aanvallen kan er zelfs sprake zijn van een oorlogsmisdaad. Alleen op het moment dat burgers actief deelnemen aan de gewapende strijd, kunnen zij een legitiem doelwit zijn. De bewijslast daarvoor ligt bij de partij in het gewapend conflict, en burgers genieten het voordeel van de twijfel. Het rapport gaat in een gedetailleerde analyse in op de informatie die door Israel is gebruikt om de aanvallen op de journalisten te legitimeren en licht in Appendix 1 het juridische kader onder het internationaal humanitair recht toe.

Over onafhankelijkheid en reikwijdte

Ja. Het onderzoek is onafhankelijk uitgevoerd door Free Press Unlimited en is gebaseerd op een transparante onderzoeksmethodologie, openbaar beschikbare bronnen en vooraf vastgestelde onderzoeksvragen. De volledige methodologie staat in het rapport.

Free Press Unlimited heeft dit onderzoek gedaan vanuit haar mandaat rond het beschermen van journalisten wereldwijd. Wij maken ons in dat verband zorgen om het grote aantal Palestijnse journalisten in Gaza waarvan de Committee to Protect Journalists (CPJ) heeft vastgesteld dat Israël hen heeft gedood omwille van hun werk (minstens 32), waarbij Israël hen in 24 gevallen delegitimeerde als terroristen. Om dit patroon te onderzoeken, en de manier waarop dergelijke beschuldigingen een groot publiek bereikten, hebben we ervoor gekozen om twee casussen op detailniveau te onderzoeken. Het onderzoek laat aan de hand van deze illustratieve zaken zien hoe delegitimiseringscampagnes zich kunnen ontwikkelen, welke actoren daarbij een rol spelen en hoe narratieven kunnen doorwerken in de berichtgeving van internationale media.

Over journalistieke standaarden en terminologie

Journalistieke standaarden vormen de basis voor betrouwbare verslaggeving. Zeker tijdens gewapende conflicten waarin onafhankelijke verificatie vaak moeilijk is. We laten zien hoe internationaal erkende journalistieke standaarden zijn toegepast in de berichtgeving over ernstige beschuldigingen tegen twee journalisten. Om te begrijpen hoe de beschuldigingen tegen de twee journalisten aan legitimiteit en zichtbaarheid wonnen, vonden we het relevant om te kijken hoe er door internationale media, met name in westerse landen, verslag gedaan is van de beschuldigingen door Israël. Dat is ook voor andere conflicten en landen relevant: landen als Rusland en Turkije beschuldigen bijvoorbeeld ook regelmatig journalisten van terrorisme of landverraad in officiele verklaringen. 

Door te onderzoeken hoe dergelijke beschuldigingen worden geverifieerd, van context worden voorzien en worden verwerkt in de berichtgeving, willen we bijdragen aan zorgvuldige, transparante en betrouwbare journalistiek. Het doel is niet om individuele journalisten of mediaorganisaties te veroordelen, maar bij te dragen aan het maatschappelijke gesprek over conflictverslaggeving en om journalistieke kwaliteit en persvrijheid versterken. Zo proberen we gezamenlijk te werken aan een weerbaar medialandschap dat kan dienen als verdediging tegen mis- en disinformatie. 

Free Press Unlimited gebruikt de term 'genocide' in navolging van bevindingen en uitspraken van gezaghebbende internationale instanties en mensenrechtenorganisaties, die vast hebben gesteld dat er voldoende feitelijke grondslag is om deze term te gebruiken voor de situatie in Gaza. Zoals ook gesteld door experts in het internationale recht, hoeft, als daar voldoende basis voor is in de feiten, er niet altijd sprake te zijn van een rechterlijk oordeel voordat de term ‘genocide’ gehanteerd kan worden.

De onafhankelijke internationale onderzoekscommissie van de Verenigde Naties voor het bezette Palestijnse gebied, inclusief Oost-Jeruzalem, en Israël concludeerde in september 2025 dat Israël genocide heeft gepleegd tegen Palestijnen in Gaza. Het Internationaal Gerechtshof (ICJ) heeft in de genocidezaak tegen Israël bindende voorlopige maatregelen opgelegd om handelingen onder het Genocideverdrag te voorkomen. Het heeft Israël in mei 2024 opgedragen zijn militaire offensief in Rafah te staken voor zover dit levensomstandigheden zou kunnen veroorzaken die tot de fysieke vernietiging van de Palestijnse bevolking in Gaza kunnen leiden.

Amnesty International concludeerde na feitenonderzoek al in december 2024 dat Israel genocide pleegt in Gaza. Ook de Israëlische mensenrechtenorganisaties B'Tselem en Physicians for Human Rights Israel concludeerden in juli 2025 dat Israël genocide pleegt in Gaza.

Dit onderzoek richt zich op de delegitimering van Palestijnse journalisten door Israël, en de gevolgen daarvan voor hun veiligheid. 

Free Press Unlimited heeft in haar eerdere verslaggeving ook aandacht besteed aan propaganda en restricties opgelegd aan journalisten door Hamas. Ook door verschillende persvrijheidsorganisaties en partners van Free Press Unlimited is gerapporteerd over aanvallen op journalisten en andere persvrijheidsinperkingen door Hamas (zie een voorbeeld).

De IDF en relevante Israelische ministeries zijn om een reactie gevraagd op de bevindingen uit het rapport. Van de IDF ontvingen we een reactie, die vind je hier, samen met de andere ontvangen wederhoorreacties.

Deel deze pagina:

Ik wil op de hoogte blijven!

Ik heb het privacy reglement van Free Press Unlimited gelezen en stem in met de inhoud ervan.
 Ik heb de privacy verklaring van Free Press Unlimited gelezen en stem in met de inhoud ervan.