Steun voor Oekraïense journalisten in hun vierde oorlogswinter
Nu de Russische invasie van Oekraïne haar vierde jaar ingaat, hebben Oekraïense journalisten de zwaarste oorlogswinter tot nu toe moeten doorstaan. Tegelijkertijd blijft energie-infrastructuur in het hele land doelwit van aanvallen, waardoor complete regio’s te maken hebben met langdurige en onvoorspelbare stroomuitval. In sommige gebieden, waaronder de hoofdstad Kyiv, is elektriciteit slechts enkele uren per dag beschikbaar. Met temperaturen ver onder nul werken veel redacties en journalisten onder ijskoude omstandigheden, zonder stabiele voorziening van verwarming, licht of internet. Dat bedreigt niet alleen hun werk, maar ook de toegang tot betrouwbare en onafhankelijke informatie voor iedereen.
“Onafhankelijke journalistiek is een levenslijn in oorlogstijd,” zegt Ruth Kronenburg, directeur van Free Press Unlimited. “Wanneer energie-infrastructuur doelbewust wordt aangevallen, gaan niet alleen huizen en ziekenhuizen op zwart, maar komt ook de toegang tot betrouwbare informatie in gevaar. Door Oekraïense journalisten te ondersteunen met praktische middelen om hun werk te kunnen blijven doen, verdedigen we het recht van het publiek op informatie.”
Zonder elektriciteit wordt verslaggeving vrijwel onmogelijk. Interviews kunnen niet worden afgenomen, onderzoek komt stil te liggen en publiceren wordt bemoeilijkt. Juist in momenten van angst, onzekerheid en wijdverspreide desinformatie zijn gemeenschappen echter het meest afhankelijk van betrouwbare, onafhankelijke journalistiek.
Via ons noodfonds Reporters Respond biedt Free Press Unlimited urgente steun aan Oekraïense journalisten, onder meer in de vorm van generatoren en draagbare powerstations. Daarmee kunnen redacties ook tijdens stroomuitval blijven werken.
De berichten die we van journalisten ontvangen laten zowel de urgentie als hun veerkracht zien:
Dank voor deze bliksemsnelle steun. Die komt op een cruciaal moment, want de afgelopen week hadden we slechts twee uur per dag elektriciteit.
We hebben een EcoFlow gekocht. Nu kan Volyn Online ook zonder elektriciteit werken. De afgelopen twee weken was het extreem koud in Oekraïne en hebben we grote problemen met de stroomvoorziening.
Ik kan niet onder woorden brengen hoeveel deze steun op dit moment voor mij en mijn familie betekent. Dank dat jullie Oekraïense journalisten steunen.
Maar de dreiging voor journalistiek in Oekraïne reikt verder dan de winterkou. Verslag doen vanaf de frontlinie is steeds gevaarlijker geworden, vooral door de snelle toename van oorlogsvoering met drones. Journalisten melden dat PRESS-markeringen, die hen volgens het internationaal recht zouden moeten beschermen tegen aanvallen, steeds vaker juist als doelwit worden gezien. Sinds het begin van de grootschalige invasie zijn minstens zestien journalisten omgekomen tijdens hun werk in Oekraïne, en raakten nog eens tientallen gewond. De meeste van deze schendingen blijven onbestraft en daders worden zelden ter verantwoording geroepen.
Tegelijkertijd zitten 26 Oekraïense journalisten nog altijd vast in Russische gevangenschap op politiek gemotiveerde aanklachten, met berichten over mishandeling en misbruik. Hun detentie vormt een ernstige schending van het internationaal recht en is een schrijnende herinnering dat het monddood maken van onafhankelijke stemmen onderdeel is van de bredere aanval op Oekraïne. Nu gesprekken over een mogelijk vredesakkoord doorgaan, benadrukken wij dat er geen duurzame vrede kan zijn zonder gerechtigheid voor misdaden tegen journalisten. Elke vorm van amnestie voor oorlogsmisdaden, inclusief die tegen mediawerkers, zou het internationaal recht schenden en een gevaarlijk precedent scheppen.
Tegelijkertijd moeten onafhankelijke media expliciet worden opgenomen in plannen voor vrede en wederopbouw. Zonder sterke, onafhankelijke journalistiek die zorgt voor transparantie, verantwoording en maatschappelijke samenhang, is een geloofwaardige en democratische toekomst voor Oekraïne onmogelijk.
Samen met partners en bondgenoten roepen wij de internationale gemeenschap op om:
- de steun aan onafhankelijke Oekraïense media te behouden en te versterken;
- zich in te zetten voor de onmiddellijke vrijlating van Oekraïense journalisten die in Russische gevangenschap zitten;
- te zorgen voor verantwoording voor misdaden tegen journalisten;
- het internationaal humanitair recht te handhaven, dat journalisten bescherming biedt in gewapende conflicten;
- onafhankelijke media op te nemen in plannen voor vrede en wederopbouw.
Free Press Unlimited staat onverminderd solidair met Oekraïense journalisten. Hun veerkracht in tijden van oorlog, stroomuitval en gerichte aanvallen is uitzonderlijk.
