Tweede Kamer roept kabinet op zich in te zetten voor vrijlating Oekraïense journalisten
De Tweede Kamer heeft een motie van de SP aangenomen die de Nederlandse regering oproept zich actief in te zetten voor de vrijlating van ten minste 28 Oekraïense journalisten en mediawerkers die door Rusland worden vastgehouden. Ook vraagt de Kamer de regering om meer informatie te verzamelen over hun situatie en daarbij samen te werken met internationale partners. Free Press Unlimited (FPU) verwelkomt de aangenomen motie harte – deze inzet is hard nodig.
Journalisten gevangen om hun werk
Sinds de Russische invasie van Oekraïne zijn tientallen journalisten gearresteerd in bezette gebieden of overgebracht naar Rusland. Volgens onze partner, de National Union of Journalists of Ukraine (NUJU), worden momenteel ten minste 28 Oekraïense journalisten en mediawerkers onrechtmatig vastgehouden. Ze zitten vast op basis van politiek gemotiveerde of verzonnen aanklachten. De omstandigheden waarin deze journalisten worden vastgehouden vormen een vermoedelijke oorlogsmisdaad.
Veel van hen mogen geen contact opnemen met hun familie of advocaat en leven onder ondraaglijke omstandigheden. Mensenrechtenorganisaties en journalistenvakbonden melden marteling, extreme psychologische druk en gedwongen bekentenissen. Toegang tot medische zorg wordt ontzegd. De dood van de Oekraïense journalist Viktoriia Roshchyna, die na hevige martelingen is overleden in de de beruchte SIZO in Kizel, onderstreept hoe groot de risico's zijn voor journalisten die door Rusland worden vastgehouden. De daadwerkelijke doodsoorzaak kon niet worden vastgesteld omdat bij de terugkeer van haar lichaam een aantal lichaamsdelen waren verwijderd.
Roshchyna deed zelf onderzoek naar de omstandigheden van journalisten, maar ook hulpverleners, politici en andere Oekraïense burgers in Russisch gevangenschap. Ze werd uiteindelijk zelf slachtoffer van de misstanden die zij aan het licht wilde brengen.
Tijdens een recent event van FPU en de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de Verenigde Naties bij de VN Mensenrechtenraad in Genève over de bescherming van journalisten in conflict gebieden, benadrukte de Oekraïense journalist Nataliya Gumenyuk dat we journalisten in gevangenschap niet alleen moeten accepteren als tragische werkelijkheid, maar echt erkennen als een kwestie van straffeloosheid. Gumenyuk riep landen en internationale organisaties op om alles op alles te zetten om journalisten in gevangenschap die nog gered kunnen worden te redden, in plaats van hun nagedachtenis te eren wanneer het al te laat is. Daarbij telt iedere minuut. Over Victoriia Roshchyna stelde zij de zeer terechte vraag:
"If such a high-profile case can end this way, what protections actually exist for journalists in captivity? If organisations cannot secure their release, they should at least demand access, information, investigations and clarity before it is too late."
Internationale druk blijft noodzakelijk
Gerechtigheid voor en preventie van internationale misdrijven is een gedeelde verantwoordelijkheid van staten wereldwijd. Aanhoudende internationale druk kan bijdragen aan de vrijlating van onrechtmatig vastgehouden journalisten. Dat benadrukt de European Federation of Journalists (EFJ) ook. De organisatie wijst daarbij op eerdere vrijlatingen van Oekraïense journalisten na internationale inspanningen. Met de aangenomen motie wil de Tweede Kamer dat de regering haar verantwoordelijkheid neemt en pleit daarmee voor een actieve Nederlandse inzet.
We zijn blij dat de Tweede Kamer onze oproep steunt en daarmee een voorbeeld stelt voor andere landen. Journalisten mogen nooit gevangen worden gezet alleen omdat zij hun werk doen. Samen met onze Oekraïense en internationale partners blijven we ons inzetten voor hun vrijlating en roepen we de Nederlandse regering op de motie snel in de praktijk te brengen.
