Het gevaar van SLAPPs
SLAPPs (Strategic Lawsuits Against Public Participation) zijn rechtszaken en juridische dreigementen die worden ingezet om kritische journalistiek te ontmoedigen. Ze vormen een groeiende bedreiging voor persvrijheid en kunnen leiden tot zelfcensuur, vertraging van onderzoeken en minder toegang tot onafhankelijke informatie. Free Press Unlimited ondersteunt journalisten die doelwit zijn van SLAPPs en zet zich in voor betere bescherming tegen juridische intimidatie.
Goed nieuws!
Er komt betere bescherming tegen SLAPPs. SLAPP-doelwitten krijgen hun geld terug en de drempel om een SLAPP-zaak te starten wordt hoger.
Juni 2026: Campagne tegen SLAPPs
Achter iedere SLAPP schuilt een mens
Onderzoek: SLAPPs in Europa nemen toe
Opiniestuk: Waarom Nederland een magneet dreigt te worden voor juridische intimidatie van onder andere journalisten
Veelgestelde vragen
SLAPPs zijn rechtszaken of juridische dreigementen die worden ingezet om mensen het zwijgen op te leggen. Journalisten, wetenschappers, maatschappelijke organisaties, klokkenluiders en burgers kunnen ermee te maken krijgen wanneer zij misstanden aan de kaak stellen. Het doel is vaak niet om een zaak te winnen, maar om kritiek, onderzoek of publicaties te ontmoedigen.
Niet elke rechtszaak is een SLAPP. Iedereen heeft recht op toegang tot de rechter. Bij een SLAPP draait het vaak om buitensporige claims, langdurige procedures of andere vormen van intimidatie die bedoeld zijn om druk uit te oefenen. Het doel is niet zozeer recht halen, maar mensen afschrikken zodat zij stoppen met publiceren, onderzoeken of zich uitspreken.
Ook in Nederland neemt juridische druk op journalisten en andere kritische stemmen toe. Uit onderzoek van Free Press Unlimited blijkt dat deze druk kan leiden tot zelfcensuur: verhalen worden aangepast, uitgesteld of helemaal niet gepubliceerd. Daarnaast zijn er bekende voorbeelden van juridische intimidatie tegen wetenschappers, maatschappelijke organisaties, politici en burgers die misstanden aankaarten.
Mensen die misstanden blootleggen moeten beschermd worden tegen misbruik van het rechtssysteem. De Europese anti-SLAPP-richtlijn biedt hiervoor belangrijke waarborgen. Door deze goed om te zetten in Nederlandse wetgeving kunnen journalisten en andere publieke waakhonden zich beter verdedigen tegen juridische intimidatie en blijft ruimte bestaan voor kritisch onderzoek en publiek debat.
Op 2 juli 2026 stemde de Tweede Kamer in met belangrijke verbeteringen van het wetsvoorstel. Zo kunnen doelwitten van SLAPPs hun volledige proceskosten terugkrijgen en komt er wetgeving die het mogelijk maakt om een zekerheidsstelling te vragen. Daarmee worden mensen die misstanden aan de kaak stellen beter beschermd en wordt de drempel om een SLAPP-procedure te starten hoger.
